Elk kind wil leren lezen. Soms zijn er zelfs kleuters die al kunnen lezen. Je ziet klasgenootjes vol bewondering kijken.
In groep 3 is het eindelijk zover. Iedereen leert lezen! Vol enthousiasme beginnen de kinderen aan hun leesavontuur.
Maar na een paar weken is lezen niet meer voor iedereen zo leuk. Aan het einde van groep 3 zijn er kinderen die hun leesplezier alweer verliezen.
In groep 4 zie je steeds meer kinderen worstelen met teksten. Aan het einde van dat schooljaar zijn er meerdere kinderen die lezen liever vermijden.
Leesrijtjes, BOUW, Connect, RALFI, leesbevordering, de Kinderboekenweek en bibliotheekprojecten. Alles wordt ingezet om het leesniveau te verhogen en lezen leuk te maken.
Maar soms lijkt niets te helpen.
Het zijn kinderen die niet uit zichzelf gaan lezen. Kinderen die veel herhaling nodig hebben. Kinderen bij wie lezen niet vanzelf gaat.
Sommige kinderen krijgen het label dyslexie. Andere kinderen zijn net te goed voor een dyslexieonderzoek. Toch blijven zij worstelen met lezen.
Want wat als lezen niet lukt, ondanks alle inspanningen?
Lezen vraagt meer dan letters herkennen
Om goed te kunnen lezen, heeft een kind verschillende vaardigheden nodig.
De visuele en auditieve waarneming spelen daarbij een belangrijke rol. Ook taalontwikkeling, aandacht en automatisering zijn belangrijk.
Toch vergeten we bij leesproblemen vaak een belangrijk onderdeel: de ogen.
We kijken meestal of een kind scherp ziet. Maar goed kunnen zien betekent niet automatisch dat de ogen goed samenwerken.
En juist die samenwerking speelt een belangrijke rol bij het lezen.
Om vlot te kunnen lezen, moeten de ogen verschillende vaardigheden beheersen.
• De ogen moeten soepel van links naar rechts kunnen volgen.
• Beide ogen moeten goed samenwerken en samen één scherp beeld vormen.
• De ogen moeten nauwkeurig kunnen richten op letters en woorden.
• De ogen moeten kleine sprongetjes maken om woorden te overzien.
• De ogen moeten soepel naar de volgende regel kunnen springen.
Wanneer deze vaardigheden goed functioneren, kost het volgen van tekst minder inspanning.
Maar wanneer de samenwerking tussen de ogen niet soepel verloopt, kan lezen extra moeilijk worden.
Wat merk je daarvan tijdens het lezen?
Een kind met moeite met visuele vaardigheden kan verschillende signalen laten zien.
Bijvoorbeeld:
• Het leest letters of woorden dubbel.
• Het slaat woorden over.
• Het leest regelmatig de verkeerde regel.
• Het weet niet meer waar het gebleven is.
• Het gaat radend lezen.
• Het verwisselt letters.
• Het leest hakkelend.
• Het heeft moeite met het begrijpen van teksten.
• Het ervaart bewegende of dansende letters.
• Het heeft moeite met spellen.
• Het vindt lezen niet leuk.
Ook de lichaamshouding kan iets vertellen.
• Het kind ondersteunt regelmatig het hoofd.
• Het houdt het boek opvallend schuin.
• Het hangt tijdens het lezen over de tafel.
• Het houdt het hoofd scheef.
• Het knijpt regelmatig de ogen dicht of sluit één oog.
Deze signalen kunnen wijzen op moeite met visuele vaardigheden. Ze bewijzen niet automatisch dat er een visueel probleem speelt.
Kijk ook eens naar de houding van een kind.
Kinderen zoeken vaak zelf naar manieren om lezen makkelijker te maken.
Ze veranderen bijvoorbeeld hun houding. Ze houden hun hoofd scheef of leggen hun boek schuin.
Soms sluiten ze één oog of ondersteunen ze hun hoofd met hun hand.
Dit gedrag lijkt misschien onschuldig. Toch kan het een belangrijke aanwijzing zijn.
Het kind probeert op deze manier het lezen makkelijker te maken. Ondertussen kost het lezen misschien veel meer inspanning dan je denkt.
Je ziet een kind hard werken. Je biedt extra oefening en herhaling aan. Maar het resultaat blijft achter.
Dat is frustrerend voor het kind én voor jou als leerkracht.
Kijk verder dan het leesprobleem
Als leerkracht zie je niet altijd dat de ogen moeite hebben met samenwerken.
Toch kun je tijdens het lezen en schrijven veel signalen observeren.
Misschien ligt er onder het leesprobleem ook een visueel probleem. Dan vraagt het kind om een andere aanpak.
Meer leesmeters maken is niet altijd de oplossing. Soms moet je eerst ontdekken wat het lezen zo moeilijk maakt.
Daarom deel ik deze maand mijn checklist:
20 signalen dat een leerling moeite heeft met zien.
Met deze checklist ontdek je waar je tijdens het lezen en schrijven op kunt letten.
In januari geef ik opnieuw mijn live training Van zien naar leesplezier.
Daarin ontdek je hoe visuele vaardigheden het lezen beïnvloeden. Je leert signalen herkennen en krijgt handvatten om verder te kijken.
Volg me deze maand en ontdek wat de ogen vertellen over het leesgedrag van jouw leerlingen.
Want soms begint leesplezier bij iets waar je nog niet eerder naar keek.
Recente reacties